การช่วยเหลือครอบครัวทารกเกิดก่อนกำหนดโดยกลุ่มแม่จิตอาสา

การช่วยเหลือครอบครัวทารกเกิดก่อนกำหนดโดยกลุ่มแม่จิตอาสา


เธียรรัตน์ อมรนนทฤทธิ์ (มารดา) วรากร เตชะมนตรีกุล (บิดา)

 

ที่มาและปัญหา

     ไม่มีใครแน่ที่อยากให้ลูกของตัวเองเกิดก่อนกำหนด แม่ทุกคนต้องการคลอดบุตรปกติตามธรรมชาติ เมื่อเกิดเหตุการณ์ขึ้นโดยที่คาดไม่ถึง แม่และครอบครัวของเด็กกลุ่มนี้จะมีความวิตกกังวลสูง ทั้งเรื่องอันตรายและความพิการที่อาจจะเกิดขึ้นกับลูก การเลี้ยงดูเมื่อลูกกลับไปอยู่ที่บ้าน การลาหยุดงาน ปัญหาเรื่องเศรษฐกิจของครอบครัว และอื่นๆ จิปาถะ ในช่วงหลังคลอดตัวแม่บางคนก็อาจมีอารมณ์เศร้าโศกเสียใจ (postpartum blue) หากขาดคนช่วยเหลือประคับประคอง ก็อาจมีผลเสียตามมามากมาย หากมีการช่วยเหลือสนับสนุนจากครอบครัวตนเอง เช่น สามี ปู่ย่า ตายาย จะเป็นสิ่งที่ดีที่สุด แต่ในสถานการณ์ปัจจุบันส่วนใหญ่เป็นครอบครัวเดียวที่แยกออกมาจากพ่อแม่ หรือ เป็นครอบครัวที่เดินทางเข้ามาอยู่ในเขตเมือง จึงขาดทั้งความรู้และที่พึ่ง แม้ว่าจะมีแพทย์และพยาบาลที่ให้ข้อมูลความเจ็บป่วย และการสนับสนุนอยู่ส่วนหนึ่งก็ตาม แต่ด้วยจำนวนคนไข้ ภาระงาน และเวลาที่เหลือไม่มากนักในแต่ละวัน ทำให้การช่วยเหลือคุณแม่และครอบครัวของทารกเกิดก่อนกำหนดบางรายยังทำได้ไม่ดี เพราะเรื่องบางอย่างค่อนข้างเปราะบาง คุณแม่บางคนอาจไม่กล้าซักถามเนื่องจากยังไม่คุ้นเคย การมีแม่ซึ่งมีประสบการณ์มาเป็นที่ปรึกษา ช่วยให้คำแนะนำและช่วยเหลือขณะอยู่ในโรงพยาบาล จึงมีความจำเป็นและมีความสำคัญมากในสังคมปัจจุบัน

การแก้ปัญหาอยู่ที่ตัวเรา

     หากเกิดเหตุการณ์ขึ้น จุดเริ่มต้นของการแก้ปัญหาอยู่ที่ตัวเรา ไม่ควรมาเสียใจ เพราะไม่สามารถกลับไปแก้ไขอะไรได้ ควรยอมรับและเดินหน้าต่อไปให้ถึงที่สุด ควรมีสติเพื่อพร้อมที่จะสู้กับสิ่งต่างๆที่จะเกิดขึ้นอย่างเข้มแข็งและมั่นคง  อย่ากลัว หรือ กังวลกับสิ่งที่ยังมาไม่ถึง ให้ปล่อยวางโดยใช้ชีวิตอยู่กับเหตุการณ์ที่เป็นปัจจุบัน โดยยังไม่ต้องไปห่วงกับเหตุการณ์ในอนาคตมากนัก เพราะความวิตกกังวลที่เกิดขึ้นจะมีผลกระทบต่อจิตใจของเราและคนรอบข้าง  และมักมีผลต่อปริมาณน้ำนมที่ลูกต้องการเมื่อฟื้นจากความเจ็บป่วยระยะวิกฤต อีกทั้งยังทำให้บรรยากาศและสถานการณ์ตึงเครียดมากยิ่งขึ้น ควรร่วมพูดคุยกับพ่อแม่ที่มีลูกเกิดก่อนกำหนด เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็น แบ่งปันประสบการณ์ และเป็นกำลังใจให้แก่กันและกัน  เช่น  Preemie Support Group Thailand (กลุ่มหนุนใจ เด็กไทยเกิดก่อนกำหนด) หรือ กลุ่มรักก่อนกำเนิด เกิดก่อนกำหนดในเฟสบุ๊ค https://www.cialissansordonnancefr24.com/ เป็นต้น ในระหลังคลอดลูกจะได้รับการดูแลจากแพทย์และพยาบาลเป็นส่วนใหญ่ คุณแม่จึงมีเวลาพอสมควร หลังจากพักผ่อนจนร่างกายแข็งแรงระดับหนึ่ง  ควรค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับการเลี้ยงดูเด็กเกิดก่อนกำหนดว่าต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษต่างจากเด็กครบกำหนดคลอดหรือไม่ ต้องเรียนรู้จากพยาบาลที่ดูแลรักษาในเรื่องต่างๆ ที่มีความจำเป็น เช่น การให้นม การเปลี่ยนผ้าอ้อม รวมทั้งการเฝ้าสังเกตุอาการ หรือความผิดปกติที่ควรพาลูกไปพบแพทย์ ควรมีโอกาสได้พักผ่อนคลายเครียด มีเวลาเป็นของตนเอง จัดแบ่งเวลาให้สามีและครอบครัวด้วยเช่นกัน คุณพ่อควรพูดให้กำลังใจ คำชมจะช่วยทำให้ความรู้สึกของคุณแม่ดีขึ้น เมื่อได้รับการช่วยเหลือหรือผ่านประสบการณ์ต่างๆมาแล้ว ควรแบ่งปันให้กับครอบครัวอื่น พร้อมเป็นกำลังใจ ควรช่วยสร้างกลุ่ม แม่อาสาในโรงพยาบาลที่ตนเองได้รับการดูแลรักษาอยู่ เพื่อเพิ่มจำนวนของแม่อาสาไปให้การช่วยเหลือแก่แม่ของเด็กเกิดก่อนกำหนดรายอื่นต่อไป

บทบาทของกลุ่มแม่อาสา

     การทำหน้าที่เป็นแม่อาสาโดยไม่มีกลุ่มสนับสนุน อาจไม่สามารถทำกิจกรรมได้ต่อเนื่อง  บางกิจกรรมที่เป็นประโยชน์อาจไม่สามารถดำเนินการได้สำเร็จเพราะปัจจัยเกื้อกูลสนับสนุนยังไม่ครบถ้วน ปัจจุบัน แม้ว่าจะมีกลุ่มแม่อาสาเกิดขึ้นในโรงพยาบาลหลายๆ แห่งในประเทศไทย แต่กลุ่มแม่อาสาต่างๆ เหล่านี้อาจจะยังไม่ได้เข้ามาทำกิจกรรมร่วมกันเพื่อให้การช่วยเหลือครอบครัวของเด็กเกิดก่อนกำหนด กลุ่มรักก่อนกำเนิด เกิดก่อนกำหนด เป็นกลุ่มแม่อาสากลุ่มใหญ่ของประเทศมีสมาชิกอยู่ประมาณเกือบ 9,000 ครอบครัว Preemie Support Group Thailand (กลุ่มหนุนใจ เด็กไทยเกิดก่อนกำหนด) เป็นกลุ่มจิตอาสาอีกกลุ่มหนึ่งที่สร้างขึ้นโดยคุณพ่อ คุณแม่ ที่มีลูกเกิดก่อนกำหนด ชื่อน้องเกรซ ซึ่งเป็นเด็ก Micro Preemie (เด็กเกิดก่อนการตั้งครรภ์  26 สัปดาห์ และมีน้ำหนักน้อยกว่า 800 กรัม) คุณแม่คลอดน้องเกรซเมื่อตั้งท้องได้เพียง 25 สัปดาห์ ด้วยอาการครรภ์เป็นพิษขึ้นรุนแรงและเฉียบพลัน จึงต้องทำการผ่าตัดคลอดเป็นการด่วนเพื่อรักษาชีวิตของทั้งสองคน  น้องเกรซมีน้ำหนักแรกเกิดเพียง 600 กรัม ขนาดเท่าฝ่ามือ น้องเกรซได้รับการรักษาอยู่ในโรงพยาบาลทั้งหมด 117  วัน น้ำหนักก่อนออกจากโรงพยาบาล 2,222 กรัม กว่าจะมาถึงวันนี้ได้ เป็นเพราะกำลังใจจากคนรอบข้าง มองให้ทุกอย่างเป็นบวก มีความหวัง มีความเชื่อมั่นในทีมแพทย์และพยาบาล ขณะอยู่ในหออภิบาล หรือ  NICU ได้มีโอกาสพูดคุยแลกเปลี่ยนประสบการณ์กับคุณแม่และคุณพ่อเด็กเกิดก่อนกำหนด และมีความเห็นว่า ประเทศไทยของเรายังขาดกลุ่มที่ให้ความรู้ สร้างความตระหนักให้คำแนะนำเรื่องการป้องกันภาวะคลอดก่อนกำหนด จึงอาสาที่จะสร้างกลุ่มแม่อาสาเพื่อเข้ามาช่วยเหลืองานของโครงการเครือข่ายสุขภาพมารดาและทารกเพื่อเด็กและเยาวชนไทย ในพระอุปถัมภ์พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายาในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามกุฏราชกุมาร ด้วยเพียงคำพูดที่ว่า “จากสถิติ ประมาณครึ่งหนึ่งของการคลอด   ก่อนกำหนด ที่สามารถให้ความรู้และให้คำแนะนำเพื่อป้องกันรักษาอาการเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดโดยเร็วจึงอยากเป็นส่วนหนึ่งของสังคมไทยที่อาสามาช่วยลดจำนวนของเด็กกลุ่มนี้  แม้ว่าอาจจะไม่สามารถทำได้สำเร็จทุกราย  เพราะแม่ที่มีภาวะแทรกซ้อนระหว่างการตั้งครรภ์ เช่น ครรภ์เป็นพิษ ครรภ์แฝด คุณหมออาจมีความจำเป็นต้องยุติการตั้งครรภ์ เพื่อรักษาชีวิตของแม่และทารกในครรภ์ บทบาทของแม่อาสา เช่น กลุ่ม Preemie Support Group ที่จัดตั้งขึ้น กลุ่มของเราอยากให้คุณแม่ คุณพ่อทั้งของเด็กเกิดครบกำหนดและเกิดก่อนกำหนดได้มีพื้นที่คุยกัน แลกเปลี่ยนความคิดเห็น ปรึกษา แนะนำ แบ่งปันประสบการณ์ ขอความช่วยเหลือต่างๆ ให้กำลังใจกัน คอยให้คำแนะนำคุณแม่ก่อนคลอดรวมทั้งคุณแม่ในระยะดูแลบุตรหลังคลอดเป็นรายบุคคล ช่วยส่งเสริมให้เกิดกลุ่มแม่อาสาขึ้นในโรงพยาบาลต่างๆ และประสานงานความร่วมมือระหว่างแม่อาสากลุ่มต่างๆ เพื่อจัดกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ เช่น กิจกรรมเพื่อสร้างความตระหนักให้แก่ประชาชนทั่วไปและคุณแม่ที่กำลังตั้งครรภ์ รวบรวมข้อมูล เอกสาร และจัดทำหนังสือที่เป็นประโยชน์ต่อครอบครัวของทารกไทยในอนาคต

     ไม่ว่าท่านจะเป็นแม่อาสาในโรงพยาบาลใดของประเทศไทย ในต่างประเทศ เป็นเพศชายหรือเพศหญิง อายุน้อยอายุมาก สถานภาพเป็นอย่างไร เพียงแค่มีใจที่จะช่วยเหลือเด็กเกิดก่อนกำหนด ท่านก็สามารถเข้าร่วมมาทำงานร่วมกันได้ เช่นกัน