บริการปฐมภูมิกับการดูแลสุขภาพหญิงตั้งครรภ์

บริการปฐมภูมิกับการดูแลสุขภาพหญิงตั้งครรภ์


ปราณี เรียนถาวร

 

     ปัจจุบัน สำนักอนามัย กรุงเทพมหานครให้ความสำคัญในการพัฒนาคุณภาพบริการของศูนย์บริการสาธารณสุข โดยพัฒนาระบบบริการสาธารณสุขให้สอดคล้องกับนโยบายปฏิรูประบบสุขภาพแห่งชาติ  ซึ่งมีหน้าที่ให้หลักประกันแก่สังคมในการให้บริการสาธารณสุขที่มีคุณภาพ ประสิทธิภาพ และความเท่าเทียมกัน

     ศูนย์บริการสาธารณสุขกรุงเทพมหานคร  เป็นองค์กรที่ให้บริการสุขภาพแก่ประชาชนในระดับต้น (บริการปฐมภูมิ primary care) จำเป็นต้องจัดระบบงานการบริการพยาบาลให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลง และเหมาะสมกับวิถีชีวิตของประชาชนผู้ให้บริการ โดยคำนึงถึงองค์ประกอบด้านสภาวะสังคมและวัฒนธรรม เพื่อให้ประชาชนช่วยเหลือดูแลตนเองให้ได้มากที่สุด และเข้ารับการรักษาในเฉพาะกรณีที่เป็นปัญหาสำคัญ และมีการดำเนินงานการดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่องถึงที่บ้านอย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยลดค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของประชาชนและรัฐบาล ลดอัตราการป่วยด้วยโรคที่หลีกเลี่ยงและป้องกัน ลดการใช้บริการในโรงพยาบาลของรัฐได้ รวมทั้งช่วยให้ประชาชนได้รับบริการสุขภาพได้อย่างทั่วถึง  มีสุขภาพอนามัยและคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในสังคม

     พยาบาลสาธารณสุขหรือพยาบาลชุมชน มีหน้าที่หลัก คือ ส่งเสริมสุขภาพอนามัยของประชาชน ซึ่งเป็นกระบวนการสร้างสมรรถภาพแก่ประชาชน  เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการควบคุมและพัฒนาสุขภาพของตนให้ดีได้  โดยสามารถบรรลุสภาวะสุขภาพที่สมบูรณ์ทั้งทางร่างกาย จิตใจและความเป็นอยู่ในสังคม ซึ่งการส่งเสริมสุขภาพ (Health Promotion) มี 2 ลักษณะ คือ

  1. ส่งเสริมสุขภาพเพื่อให้สุขภาพร่างกาย เจริญเติบโตเหมาะสมตามวัย  แข็งแรง และสมบูรณ์ทั้งร่างกายและจิตใจ  โดยส่งเสริมให้ประชาชนทุกกลุ่มอายุตั้งแต่  กลุ่มแม่และเด็ก  กลุ่มเด็กวัยเรียนและเยาวชน  กลุ่มวัยทำงานและผู้สูงอายุ  ให้ได้รับการส่งเสริมสุขภาพแบบองค์รวม
  2. ส่งเสริมสุขภาพ  เพื่อป้องกันโรคที่เกิดขึ้นเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม  เช่น  โรคโลหิตจาง  ธาลัสซีเมีย และโรคที่เกิดจากพฤติกรรม เช่น โรคเอดส์  โรคหัวใจ  โรคเบาหวาน ฯลฯ

การดูแลเพื่อส่งเสริมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์

     เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์ได้ดูแลตนเองตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์จนถึงวันคลอด สามารถปฏิบัติตามคำแนะนำ เพื่อให้หญิงตั้งครรภ์และลูกมีสุขภาพแข็งแรงดี  และทารกแรกมีน้ำหนักมากกว่า 2500 กรัม  สำหรับการดูแลเพื่อส่งเสริมสุขภาพหญิงตั้งครรภ์ที่มารับบริการของศูนย์บริการสาธารณสุขได้นำมาตรฐานการพยาบาลคลินิกฝากครรภ์ของกองการพยาบาลสาธารณสุขสำนักอนามัยกรุงเทพมหานคร มาปฏิบัติสำหรับการส่งเสริมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์ ดังนี้

มาตรฐานที่ 1  หญิงมีครรภ์ได้รับการดูแลให้ปลอดภัยตลอดการตั้งครรภ์

มาตรฐานที่ 2  หญิงมีครรภ์สามารถดูแลตัวเองได้ถูกต้องตามเกณฑ์การตั้งครรภ์คุณภาพ

 

มาตรฐานที่ 3  หญิงมีครรภ์ได้รับการคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคลอย่างเหมาะสม

มาตรฐานที่ 4  หญิงมีครรภ์ได้รับการตรวจเชิงป้องกันสำหรับหญิงตั้งครรภ์

มาตรฐานที่ 5 หญิงตั้งครรภ์ได้รับการประเมินและช่วยเหลือทางด้านเศรษฐกิจและสังคมตามความจำเป็น

มาตรฐานที่ 6  หญิงตั้งครรภ์มีบันทึกข้อมูลสุขภาพครรภ์ ครบถ้วน พร้อมใช้ประเมินภาวะการตั้งครรภ์

ขั้นตอนการบริการฝากครรภ์ในระยะต่างๆ